مقاله بانکداری اینترنتی
قسمتی از متن:
بانکداری اینترنتی: مطلوب یا نامطلوب
بدون
تردید، اینترنت باعث وقوع انقلابی فراگیر در کل سیستم ارتباطی دنیا شده
است. بانکداری نیز، به واسطه بهرهگیری روزافزون از ارتباطات، از این قاعده
مستثنی نبوده و به قافله ارتباطات جهانی پیوسته است. اگر نگاهی گذرا به
ارقام نجومی نرخ رشد و ظرفیتهای بالقوه بانکها برای استفاده بهینه از
اینترنت بیندازیم، میتوانیم از کارکردها و تأثیراتی که اینترنت بر
بانکداری میگذارد، آگاه شویم. اینترنت نیز همانند هر فنآوری جدید دیگری،
دارای هزینههای خاص و مسائلی از قبیل امنیت سیستم و احتمال بروز مشکلات
پیشبینی نشده است. زمانی که بانکها بتوانند این کمبودها و مشکلات را برطرف
کنند، قادر خواهند بود از تمام مزایای انقلاب دیجیتال برخوردار شوند.
مقدمه:
«وینتون
کرف» که از او به عنوان «پدر اینترنت» نام برده میشود، یک تصویر ذهنی را
به جهانیان عرضه کرد که در آن، میلیاردها نفر حضور دارند. اینترنت، که در
سال 1969 پا به عرصه ظهور گذاشت، به گفته خود «کرف»، «آتش فراگیری» است که
تمام جهان را فرا خواهد گرفت. «کرف» پیشبینی کرد که تا سال 2010، بیش از 3
میلیارد نفر، کاربر اینترنت خواهند بود و تعداد وسایل on-line در سراسر
جهان نیز تا سال 2020 به 6 تا 30 میلیارد عدد خواهد رسید. براساس پیشبینی
او تا سال 2030، ما قادر خواهیم بود با رایانههای خود صحبت کنمی و آنها
نیز به ما پاسخ دهند. تعداد مصرفکنندگان از اینترنت فقط ظرف 4 سال به 50
میلیون نفر رسید، در حالی که این امر برای رادیو، نزدیک به 28 سال طول
کشیده بود.
بانکداری،
صنعتی است که بر مبنای اطلاعات موثق شکل میگیرد و مبادلات بانکی را
میتوان بدون هیچگونه مبادله فیزیکی پول انجام داد. چنین ویژگیهایی باعث
شده که بانکها بتوانند به یک کاربر کامل و تمام عیار اینترنت در عصر
ارتباطات تبدیل شوند.
با این
همه، مراحل اولیه بانکداری اینترنتی، با مشکلات موثق شکل میگیرد و مبادلات
بانکی را میتوان بدون هیچگونه مبادله فیزیکی پول انجام داد. چنین
ویژگیهایی باعث شده که بانکها بتوانند به یک کاربر کامل و تمام عیار
اینترنت در عصر ارتباطات تبدیل شوند.
با این
همه، مراحل اولیه بانکداری اینترنتی، با مشکلات و شکستهای پیاپی همراه شد.
در نتیجه، مشتریان، علاقه چندانی به بانکداری اینترنتی نشان ندادند. شاید
به همین دلیل بود که مجله معتبر «پورو مانی» (Euro Money) در سال 1999،
مقالهای در مورد بانکاداری اینترنتی با عنوانی عجیب: «کلیک، کلیک- شما
مردید» درج کرد، اما هدف نویسندگان مقاله یاد شده این بود مشخص کنند که آیا
بانکداری اینترنتی، چیز خوبی است یا بد.
انواع بانکداری اینترنتی
در سالهای اخیر، سه نوع بانکداری اینترنتی به شرح زیر در بازار مورد استفاده قرار گرفته است:
1- اطلاعات:
اطلاعات،
متداولترین و اصلیترین سطح از بانکداری اینترنتی است که در آن، بانک
اقدام به بازاریابی محصولات و خدمات خود از طریق اینترنت میکند. این نوع
خدمات بانکداری اینترنتی را میتوان یا از خود بانک دریافت کرد و یا این که
به صورت پیمانسپاری به دست آورد. به دلیل آسیبپذیر بودن وبسایت در
مقابل و تقلب و کلاهبرداری، کنترلهای خاصی در این زمینه پیشبینی شده است
تا از هرگونه سوءاستفاده اطلاعاتی از وبسایت جلوگیری شود.
2- ارتباطات:
این نوع
بانکداری اینترنتی، امکان برقراری تماس بین سیستمهای بانک و مشتریان را
فراهم میکند. این نوع بانکداری اینترنتی ممکن است به پست الکترونیکی
(E-mail)، درخواست وام یا دسترسی به فایلهای آماری حساب محدود شود. در این
حالت، میزان ریسک نسبت به نوع قبلی (اطلاعاتی) بیشتر خواهد بود. لذا
کنترلهای خاصی برای جلوگیری، گزارش و هشدار در مورد هرگونه تلاش غیرقانونی
و غیرمجاز برای دسترسی به شبکه داخلی بانکها و سیستمهای رایانهای
اندیشیده شده است. در این سیستم، مشتری برای آگاهی از وضعیت حساب خود و
سایر امور مربوط به آن، تقاضای رسمی ارایه میکند و بانک به آن تقاضا پاسخ
میدهد، به طور دقیق به همان صورت که برای (E-mail) انجام میشود.
3- معامله:
در این
سیستم بانکداری اینترنتی، مشتریان بانک قادر به انجام معاملات با بانک
هستند. این سیستم در مقایسه با دو سیستم قبلی، دارای بیشترین میزان ریسک
بوده و نیازمند قویترین و متمرکزترین کنترلها است. در این سیستم، مشتریان
قادر به انجام فعالیتهایی مانند دسترسی به حساب، پرداخت چک، انتقال پول و
غیره هستند.
رشد بانکداری اینترنتی
رشد
بانکداری اینترنتی، بسیار امیدوار کننده بوده و بسیاری از بانکها و مؤسسات
مالی در این زمینه فعال هستند. هم اکنون، تعداد مشتریان on-line بانکها که
از بانکداری اینترنتی بهره میگیرند، به سرعت در حال افزایش است که این نه
فقط در کشورهای صنعتی، بلکه در کشورهای در حال توسعه نیز کاملاً مشهود
است.
البته
توجه و تمایل به بانکداری اینترنتی در میان مشتریان جوان و میانسال بانکها،
بیشتر به چشم میخورد. افراد بین سنین 18 تا 49 سال با درآمد بین 41000
دلار تا 59000 دلار، بیشترین گرایش را نسبت به بانکداری الکترونیکی نشان
میدهند و برعکس، مشتریان بالای 65 سال بانکها، کمترین علاقه را به این
نوع بانکداری ابراز داشتهاند.
رشد سریع و آمار و ارقام نجومی بخش بانکداری اینترنتی، به واسطه تأثیرگذاری عوامل زیر تحقق یافته است:
1- تأثیر شگرف مبادلات اینترنتی:
انواع
مختلف تسهیلات بانکی اینترنتی از قبیل پرداخت چک، انتقال وجوه (در درون و
یا بین بانکها) و مبادله سهام و اوراق بهادار، همگی مشتریان بانکها را
تشویق به استفاده از سیستمهای on-line میکند. تعداد روزافزون مشتریان
دایمی این نوع خدمات، مؤسسات مالی را تشویق میکند تا زیر ساختهای لازم را
برای گسترش هر چه بیشتر این فعالیتها و خدمات فراهم آورند.
2- چرخههای سریعتر عرضه محصولات جدید:
توسعه
بانکداری اینترنتی بسیاری از مؤسسات مالی را وادار کرده تا با توجه به نیاز
بازار و مشتریان و همچنین نوآوریهای فن آورانه، برنامههای جدیدتری را به
اجرا درآورند، به ویژه در زمینه کنترل و بازبینی چکهای برگشتی، خریدهای
on-line کالا و خدمات، تماس با سایتهای ویژه تجارت الکترونیکی و استفاده
از XML که همه این موارد، بر میزان هر چه بیشتر مشتریان در حوزه بانکداری
اینترنتی خواهد افزود.
3- دسترسی جغرافیایی:
یک بانک
از نظر میزان دسترسی مشتریان به بانک، با محدودیتهای جغرافیایی رو به رو
است و میتواند مشتریان محدودی را به خود جذب کند. در نتیجه به این بانک
نمیتوان عنوان «بانک on-line» اطلاق کرد، اما اینترنت، بنا به ماهیت
بیمرزی و گسترده بودن خود، میتواند یک راه ارتباطی نامحدود برای اتصال
شهرها و مناطق مختلف جهان به هم باشد و بانکها را از قید و بندهای
جغرافیایی، رهایی بخشد.
4- امکان نوآوری:
فنآوری
بانکداری اینترنتی و محصولات متنوع آن میتواند ابزار لازم برای توسعه هر
چه بیشتر بانکها و تقویت روابط بین بانکها و مشتریان آنها را در اختیار
دستاندرکاران صنعت بانکداری قرار دهد، به طوری که در این حالت، مشتریان به
خدمات و محصولات گوناگون بانک، در هر ساعتی از شبانه روز و از هر جایی که
باشند، دسترسی خواهند داشت که تمام این مسائل، رضایتمندی مشتریان را به
دنبال خواهد داشت.
مزایای بانکداری اینترنتی
مزایای
بانکداری اینترنتی بسیار زیاد و چشمگیر است و گواه این مدعا نیز گرایش
روزافزونی است که به این نوع بانکداری نشان داده میشود. قابلیتهای این
بانکداری نشان داده میشود. قابلیتهای این بانکداری بسیار گسترده و
نامحدود بوده و فقط به امکان ایجاد بانکهای مجازی و پول الکترونیکی محدود
نمیشود. از جمله این مزایا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
l کاهش هزینههای معاملات:
تجربه
نشان داده است که اینترنت، یک عامل تحویل و توزیع اطلاعات و ارتباطات است
که توانسته است مزیتهای هزینهای قابل توجهی را نصیب بانکها کند. مطالعات
«بوز آلن» و «هامیلتون» نشان داد که هزینه رفت و آمد مشتری به بانک و
استفاده از دستگاه خودپرداز (ATM) نزدیک به 01/1 دلار است، در حالی که اگر
همین کار از طریق اینترنت انجام شود، هزینه آن ت یک دهم این رقم کاهش
مییابد.
اگر چه
ATM، به مراتب ارزانتر ازخدمات شعبه بانک تمام میشود، اما باز هم اینترنت،
سه بار ارزانتر از ATM خواهد بود. در صورت استفاده از اینترنت به جای
دستگاه خودپرداز، بانکها میتوانند درآمد خود را از محل توزیع امکانات
بانکی، 10 برابر کند. همین دلیل میتواند برای قانع کردن بانکها به منظور
گسترش امکان دسترسی اینترنتی مشتریان به بانک کافی باشد.
فهرست
بانکداری اینترنتی: مطلوب یا نامطلوب
علل صدور چک بلامحل و راههای کنترل آن
"فنآوریهای نوین" و باز تولید "تجارت، پول و بانک"
مدیریت بهرهوری در بانکداری
ساختارهای کنترل و مدیریت
تحولات بانکداری توسعهای در جهان
اروپای شمالی و توسعه بانکداری اینترنتی
چشماندازهاو چالشهای پیشروی آسیا در قرن 21 (سخنرانی Chino رئیس بانک توسعه آسیا)
